Si le Debout Congolais était chanté dans nos langues nationales et vernaculaires ?
Par Freddy Mulongo, vendredi 21 octobre 2011 à 15:18 :: radio :: #1805 :: rss

Albert Kisukidi, professeur émerite et homme de culture.
TELAMA BESI CONGO !
(Debout Congolais !) (1) Telama besi Congo
Mvukanu mu n'kadilu
Mvukanu ye kikesa
Mu diambu dia kimpwanza
Tuvumbula mbusu
Zafumbana ntama
Ye tuka buabu
Tusasuka ye tuamanta
Muna yenge
O nkangu a sifi
Muna bumfuzi
Satuatunga nsi ya mpuena
Luta ntama
Muna yenge
Besi nsi
Tuyimbila
Nkunga wa n'longo
Ye wa nsalasana eto
Mu lulendo,
Toma kunda
Kidimbu kia wolo
Kia kimfumu kieno. Congo.
N'kayilu.Congo.
Wa ba n'kulu.Congo.
O nsi eto. Congo.
Nsi ya zolua.Congo.
Sa tuasema 'ntoto aku
Ye sa tuatnina m'vum' aku
Makumatatu 'kum'atatu ma yuni
Lumbu kia n'longo nda kala mbangi
Lumbu kia n'longo ka kifua ko
Ndefi ya kimpwanza
Tusisila kua batekolo beto
Mvu ye mvu.
Debout Congolais (Batɛ́lɛ́mɛ́ Bakongóle o lingála) ezalí loyémbo la lokúmu la Kongó-Kinsásá. Boka Simon-Pierre akomákí yangó o mobú mwa 1960 na lipandá lya Kɔ́ngɔ-Lipópó.
Botelema bino banso bana ya Kongo, Bino baye bosangisama na moniokoli, Bino baye bosangisama na etumba pona bosikoli ya ekolo, Banso totombola mito oyo ewumeli na bokitisi Ebongo pona libela tokamata mambi na biso na maboko, na kimia, O bilombe ya bwania, na mosala nde tokotonga mboka kitoko koleka oyo ya kala, na bosembo. Bandeko, boyemba nzembo ya lokumu ya bondeko na bino, Na lolendo, bopepa bendele ya wolo ya bokonzi na bino, Kongo. Ekelamu ya bwania (Kongo) ya bankoko (Kongo), O mboka (Kongo) tolinga mingi (Kongo), Tokotondisa bana na mabele na yo mpe tokobatela lokumu na yo. (Nkoto misato ya juni) O na se ya moyi ya kitoko (nkoto misato ya juni) na nkoto misato ya juni, (Mokolo ya nsomi) batela nsango (mokolo ya nsomi) ya mokano ya seko ya bosikoli ya ekolo Oyo tozali kotikela bana mpe ba nkokolo na biso pona libela na libela. Lifalansé lizalí lokótá la letá la Kongó-Kinsásá. Debout Congolais eye elingi koloba na lingála Tɛ́lɛmɛ mwǎna mbóka Kongó eyembamá na lifalansé. Debout Congolais, Unis par le sort Unis dans l'effort pour l'indépendance. Dressons nos fronts, longtemps courbés Et pour de bon prenons le plus bel élan, Dans la paix Ô peuple ardent Par le labeur Nous bâtirons un pays plus beau qu'avant Dans la paix Citoyens Entonnez l'hymne sacré de votre solidarité Fièrement Saluez l'emblème d'or de votre souveraineté Congo ! Don béni, Congo ! Des aïeux, Congo ! Ô pays, Congo ! Bien aimé, Congo ! Nous peuplerons ton sol et nous assurerons ta grandeur Trente juin, ô doux soleil Trente juin, du trente juin Jour sacré, soit le témoin, Jour sacré, de l'immortel Serment de liberté Que nous léguons À notre postérité Pour toujours
Ebangolami na: Yves Banda-Nyangu
Tɛ́lɛmɛ mwǎna mbóka Kongó
Tosanganá na ngɛngɛ (*sort) Tosanganá na etúmba mpɔ̂ na bonsɔ́mi (*lipanda)
Totómbola mitó, miye migúmbamá ntángo elaí
Mpɔ̂ na libélá tíka tomilɛ́ngɛlɛ mpɔ̂ na kopakata (*prendre l'elan ) Na kímyá
O bato ba mpíkó (*ardent, ardeur = mpílá)
Na mosálá, tokotónga ekólo kitɔ́kɔ koleka eye ya libóso
Na kímyá
Bǎna mbóka
Boyémba loyémbo la lokúmu (*sacre) la boyókani bwa bínó
Na lolɛ́ndɔ nyɔ́nsɔ.
Bopɛ́sɛ losáko na elembo ya mpaóni ya bonsɔ́mi bwa bínó
Kongó !
Likabo lipambwamá, Kongó !
Na bankɔ́kɔ, Kongó !
O ekólo, Kongó !
Ya bolingo, Kongó !
Tokotóndisa mabelé ma yɔ̌
mpé tokotomela *(assurerons) bonɛnɛ bwa yɔ̌
Mokɔlɔ mwa ntúkú mísáto sánzá ya motóbá, O mói mwa pɛtɛ
Mokɔlɔ mwa ntúkú mísáto sánzá ya motóbá muye mwa mokɔlɔ mwa ntúkú mísáto sánzá ya motóbá
Mokɔlɔ mwa lotómo, zala *temoin
Mokɔlɔ mwa lotómo, mwa ndaí (séléka) ya bonsɔ́mi bwa sékô na sékô
Muye tokotíkela bakitani ba bísó mpɔ̂ na libélá.
Debout Congolais est l'hymne national de la République démocratique du Congo. Il a été écrit par le Révérend Père Simon-Pierre Boka, composé par Joseph Lutumba et adopté l'année de l'indépendance du pays en 1960. Cet hymne a été remplacé par La Zaïroise, également écrite par Boka, en 1971 sous Mobutu. Depuis la prise de pouvoir de Laurent-Désiré Kabila en 1997, Debout congolais est redevenu l'hymne national.
Unis par le sort
Unis dans l'effort pour l'indépendance. Dressons nos fronts, longtemps courbés
Et pour de bon prenons le plus bel élan,
Dans la paix
Ô peuple ardent
Par le labeur
Nous bâtirons un pays plus beau qu'avant
Dans la paix
Citoyens
Entonnez l'hymne sacré de votre solidarité
Fièrement
Saluez l'emblème d'or de votre souveraineté
Congo !
Don béni, Congo !
Des aïeux, Congo !
Ô pays, Congo !
Bien aimé, Congo !
Nous peuplerons ton sol
et nous assurerons ta grandeur
Trente juin, ô doux soleil
Trente juin, du trente juin
Jour sacré, soit le témoin,
Jour sacré, de l'immortel
Serment de liberté
Que nous léguons
À notre postérité
Pour toujours
Au lieu de tripatouiller la Constitution de Liège et reclamer des emmoluments de sortie, nos députés auraient mieux fait de penser à ce qui peut intéresser les Congolais !


Commentaires
1. Le lundi 24 octobre 2011 à 11:41, par John
Ajouter un commentaire